Yedek Programı Yükleddim, 47 Tag Farklı Çıktı

Salı, 09:10. Gaziantep, bir plastik enjeksiyon tesisi. CPU 1513-1 PN, 2 yıldır sorunsuz çalışıyormuş. Dün gece bir operatör HMI’de “parametre ayarı” yaparken CPU’yu STOP’a almış. START’a alamamış: “Load error, block version mismatch.”

“Yedek var, yükleyelim” dediler. Yedek: 2 yıl önce USB’ye atılmış bir .zap dosyası.

47 Tag Nereden Çıktı?

Yedeği yükledim. CPU START’a geçti. Hat çalıştı. 20 dakika sonra operatör: “Kalıp ısıtması yanlış, 3. kalıp soğuk.”

TIA Portal’da online tag tablosuna baktım. Kalip3_Isi_Setpoint = 180. Ama HMI’de operatör 210 yazmış. PLC 180 görüyor.

Tag tablosunu yedekle karşılaştırdım. 47 tag’da isim veya adres farkı var. En kritik olanlar:

• Kalip3_Isi_Setpoint: yedekte %DB10.DBW20, canlıda %DB10.DBW24
• Kalip3_Isi_Gercek: yedekte %DB10.DBW22, canlıda %DB10.DBW26
• Enjeksiyon_Basinc_Setpoint: yedekte %DB12.DBW8, canlıda %DB12.DBW12

2 yıl içinde biri DB10’a 2 yeni word eklemiş (kalıp 4 ve 5 için), tüm alt adresler 4 byte kaymış. Ama yedek, bu eklemeden önce alınmış.

“Yedek” Neden 2 Yaşındaydı?

Tesisin yedekleme rutini: “CPU’ya bir şey olursa yedek var.” Yedek, 2 yıl önceki bir revizyonda alınmış. O günden beri 3 revizyon yapılmış, hiçbiri yedeğe yansımamış.

Yani “yedek” aslında 2 yaşında bir anaktı. 2 yıl içindeki 3 revizyonun hiçbirini bilmiyordu.

Versiyon Kontrolü Neden Yoktu?

TIA Portal’da “Version Control” var. Git tabanlı, her değişiklikte commit atarsın. Bu tesiste yok. Neden? “Kimse kullanmadı, gereksiz.”

Ama 47 tag farkı, 2 saatlik hat duruşu ve 3 kalıbın yanlış ısıda çalışması, “gereksiz” kelimesini biraz zorluyor.

2 Saat Nereye Gitti?

• 30 dk: Yedeği yükleme, CPU’yu START’a alma.
• 20 dk: “Kalıp 3 soğuk” şikâyetini alma, tag tablosunu kontrol etme.
• 40 dk: 47 tag’ı tek tek karşılaştırma. Hangisinin adres kaydığını bulma.
• 30 dk: DB10 ve DB12’deki adres kaymasını düzeltme.
• 10 dk: Test. 3 kalıp doğru ısıda.

Çözüm: Yedek Alırken Versiyon Notu Yaz

Yeni yedekleme rutini:

1. Her revizyondan sonra .zap dosyasını al.
2. Dosya adı: CPU1513_2026-08-26_rev12_kalip4-5-eklendi.zap
3. Yanına bir NOTES.txt: ne değişti, kim değiştirdi, neden.
4. USB’ye değil, ağ paylaşımlı klasöre kopyala. USB kaybolur, ağ klasörü kaybolmaz.

Ayrıca TIA Portal’da “Compare” özelliğini kullandım: iki .zap dosyasını karşılaştırıyor, tag farklarını listeliyor. 47 tag’ı tek tek aramak yerine, Compare 2 dakikada listeliyor.

“Yedek Var” Demek Yetmez

“Yedek var” cümlesi, otomasyon sahalarının en tehlikeli cümlesidir. Yedek var, ama yedek güncel mi? Yedek tam mı? Yedek doğru CPU’ya ait mi?

Bu tesiste 3 sorunun cevabı “hayır”dı. Yedek 2 yaşındaydı, 3 revizyonu eksikti, doğru CPU’ya aitti (en azından bu kısmı tutmuştu).

Bir daha “yedek var” demeden önce, yedeğin tarihine bakın. Tarih, bugünden 6 ay eskiyse, o yedek bir yedek değil, bir arşivdir.