Modbus TCP'de 30 Dakikalık Kopma: İki PLC Birbirini Göremedi

Geçen sene iki PLC’yi Modbus TCP ile bağladık: bir master, bir slave. Master, slave’den sürekli veri alıyordu. Aylarca sorunsuz gitti. Ta ki bir gün master, slave’i göremeyene kadar. Üretim o 30 dakikada durdu; sorunu bulmak iki saatimizi aldı. Suçlu ise hiç beklemediğimiz yerdi: switch’in VLAN ayarı. Bugün o kopmadan öğrendiklerimi sahadan anlatıyorum.

Modbus TCP Nedir?

Modbus TCP, Ethernet temelli, register tabanlı bir saha protokolü. İki cihaz TCP/IP üzerinden konuşur: master slave’den veri ister, slave gönderir. Endüstride her yerde var; pratik, ucuz, her PLC’nin içinden çıkar.

Ama pratik olması, sorunun pratik çözülmesi demek değil. Bizim başımıza gelen tam da bu yüzden iki saat sürdü.

İki PLC: Master ve Slave

Makinemizde iki PLC vardı. Biri master, diğeri slave. Master, slave’in IP adresini biliyordu; her saniye o IP’ye bağlanıp register’ları okuyordu. Slave, istenen verileri gönderiyordu. Basit, tekrar eden, sessiz bir döngüydü.

Kopma: Ne Oldu?

Bir gün master, slave’i göremedi. Veri gelmedi, makine kuru kaldı. Operatör duran makineyi görünce bizi aradı. Sorunu araştırmaya başladık.

İlk akla gelen kablodur; kabloyu kontrol ettik, sağlamdı. Slave’in çalışıp çalışmadığını baktık, çalışıyordu; kendi başına register’ları okuyabiliyorduk. Ama master hâlâ slave’i göremiyordu. İki saatimiz bu “ama”da gitti. Sonra switch’in VLAN ayarına baktık ve suçlu ortaya çıktı: switch’in VLAN tablosu değişmişti. Master ve slave artık farklı VLAN’lardaydı; paketler aralarında geçemiyordu.

VLAN: Görünmez Duvar

VLAN (Virtual Local Area Network), tek bir switch’i mantıksal olarak birden fazla ağa böler. Her VLAN ayrı bir broadcast alanı gibidir; farklı VLAN’lardaki iki cihaz, trunk/ACL olmadan birbirini göremez.

Switch’in ayarı değiştiğinde master ve slave farklı VLAN’lara düşmüştü. Fiziksel kablo aynıydı, cihazlar çalışıyordu; ama aralarındaki görünmez duvar paketleri geçirmiyordu. Bu yüzden “kablo sağlam, cihaz sağlam” diye saatlerce boşuna gezmiştik.

Çözüm: VLAN’ları Eşitle

Suçluyu bulduktan sonra çözüm basitti: switch’in VLAN ayarını düzeltip master ile slave’i tekrar aynı VLAN’a aldık. Master, slave’i saniyeler içinde gördü; üretim yeniden başladı.

Ders şu: sorun kabloda değil, o görünmez VLAN ayarındaydı. İki saatimiz, “kablo sağlam” inancında harcanmıştı. Bir dahaki sefere önce switch’in ayar loguna bakacağım.

Sahada Takıldığınızda 5 Nokta

1. Kablo: En basit ve en sık unulan. Kabloyu, konnektörü, link ışığını kontrol et.
2. Cihaz canlı mı: Slave’in kendi başına çalışıp çalışmadığını doğrula.
3. IP adresi: Slave’in IP’si değişmiş, çatışmış olabilir.
4. Switch VLAN / ACL: İki cihaz aynı VLAN’da mı? Trunk ve ACL kuralı paketleri geçiriyor mu?
5. Port 502: Firewall veya switch ACL, Modbus TCP’nin 502 portunu engelliyor olabilir.

Bizim olayımız 4. maddedeydi. Bu beşini üst üste kontrol etseydim, iki saat yerine on dakikada biterdi.

Suçlu O Görünmez VLAN Ayarıydı

Modbus TCP basit bir protokoldür; ama basitlik, arızanın basit çözülmesi demek değildir. Arıza kabloda da olabilir, switch’in VLAN ayarında da, firewall’da da. Bizim makinemizde suçlu o görünmez VLAN ayarıydı. Üretim 30 dakika durdu, sorunu bulmak iki saatimiz gitti. Ders aldım: bir dahaki sefere önce switch’in ayar loguna bakacağım.