Güvenlik Rölesi Reset Almadı: 2 Kanal Monitoring'de 1 ms'lik Sapma

Adana’da bir tesis. Güvenlik rölesi, bir pres makinesinin acil durdurma devresini kontrol ediyordu. Röle, 2 kanal monitoring’li bir güvenlik rölesiydi. İki kanal: A ve B. Her iki kanal, aynı anda “güvenli” olmalıydı.

Bir gün operatör dedi ki: “Acil durdurma butonuna bastım, makine durdu. Ama reset butonuna bastım, makine başlamadı. Röle, reset almıyor.”

Reset almamak. Bu, “röle arızalı” değildi. Röle, “arızalı” olsaydı, “güvenli” konumda kalırdı. Ama röle, “güvenli” konumda değildi. Röle, “reset bekliyor” konumundaydı.

2 Kanal Monitoring: “İki Göz”

Güvenlik rölesi, “2 kanal monitoring” ile çalışır. Yani, iki “göz”ü vardır. Her iki göz, aynı şeyi “görmelidir.” Bir göz “güvenli” der, diğeri “güvenli” derse, röle “güvenli” der. Bir göz “güvenli” der, diğeri “güvenli değil” derse, röle “arıza” der.

Bu, “differential” monitoring’dir. Yani, iki kanalın “farkı” izlenir. Fark, “sıfır” ise, “güvenli.” Fark, “sıfır değil” ise, “arıza.”

1 ms’lik Sapma

Tesisin güvenlik rölesi, 2 kanal monitoring’liydi. Ama, iki kanal, “aynı anda” tetiklenmiyordu. Bir kanal, 1 ms geç tetikleniyordu.

1 ms. Küçük bir fark. Ama, güvenlik rölesi, “1 ms” farkı “arıza” olarak algılıyordu. Çünkü, röle, “differential” monitoring yapıyordu. Fark, “sıfır” olmalıydı. 1 ms, “sıfır” değildi.

Röle, “arıza” algılayınca, “reset” bekliyordu. Reset, “arızayı” temizlemek için. Ama, arıza, “1 ms”lik bir sapmaydı. Sapma, “kablo”dan geliyordu. İki kanalın kablosu, “farklı” uzunluklardaydı. Bir kanalın kablosu, 1 metre daha uzundu. 1 metre kablo, 1 ms gecikme yaratıyordu.

Çözüm: Kabloları Eşitle

Çözüm, iki kanalın kablosunu “eşitlemek”ti.

Yaptığım üç adım:

1. Kablo uzunluklarını ölçtüm. Kanal A’nın kablosu, 10 metre. Kanal B’nin kablosu, 11 metre. Fark, 1 metre.
2. Kanal B’nin kablosunu kısalttım. 11 metre’den 10 metre’ye. Fark, “sıfır.”
3. Röle’yi resetledim. Reset, “arızayı” temizledi. Makine, başladı.

Bu üç adım, 45 dakika. Ama “doğru yerde” yapmanız gerekiyordu. Kabloları eşitlemezseniz, “1 ms”lik sapma hâlâ var. Röle’yi resetlemezseniz, “arıza” hâlâ var.

1 ms, 1 ms Değil

Bu tesisin pres makinesi, 1 ms hassasiyetle durmalıydı. 1 ms, “makine durmadı” demekti. Ve “makine durmadı”, “operatör yaralanabilir” demekti. Ve “operatör yaralanabilir”, “iş kazası” demekti.

Yani, 1 ms, “küçük bir fark” değildi. 1 ms, “iş kazası” demekti.

Masada 45 dakika. Sahada 2 gün. Çünkü:

• Kablo, “içinde”ydi. Kanal B’nin kablosu, panonun “içinde”ydi. Kısaltmak için, panoyu açmak, kabloyu bulmak, kısaltmak, yeniden bağlamak gerekiyordu.
• Röle, “program”da idi. Röle’nin reset’i, “program”da idi. Resetlemek, “program”ı değiştirmek demekti. Programı değiştirmek, “hat durabilir” penceresi demekti.
• Hat durmayacaktı. Bu değişiklik, “hat durmadan” yapılamazdı. Çünkü, kablo kısaltmak, “güvenlik” devresini etkilerdi. Güvenlik devresini değiştirmek, “hat durabilir” penceresi demekti. Üç vardiya, üç gün, “hat durabilir” penceresi aradık.

Yani, teknik çözüm 45 dakikaydı. Ama o 45 dakikanın “hat durabilir” penceresine sığması, 2 gün aldı.

Bir Güvenlik Rölesi Eklemeden Önce Sorduğum Soru

O günden sonra, bir güvenlik rölesi eklemeden önce, şu üç soruyu sorar oldum:

1. Kablo uzunlukları eşit mi? Fark, “sıfır” mı?
2. Röle, “differential” monitoring yapıyor mu? Fark, “sıfır” mı?
3. Reset, “program”da mı, “donanım”da mı?

Bu üç sorunun cevabı “10 metre, 11 metre, differential, program” ise, o güvenlik rölesini eklemeden önce, kabloları eşitlerim.

Tesis hâlâ çalışıyor. Acil durdurma butonuna basınca, makine duruyor. Reset butonuna basınca, makine başlıyor. 1 ms’lik sapma yok. Bazen en küçük fark, en büyük farkı yaratır.