Batarya 2.5 Volt, Saat 11 Yıl Geriye Düştü
S7-300 panomuzun batarya alarmı iki yıldır yanıp sönüyordu, kimse değiştirmemişti. Bir gece elektrik kesintisiyle batarya da öldü. Program uçmamıştı, RAM sağlamdı; ama saat 2015'e düşmüştü ve batch raporu 11 yıl eski tarih yazmaya başlamıştı.
Batarya alarmı, panonun üst saflarında sarı bir LED gibi iki yıldır yanıyordu. S7-300’de bu, “RAM’deki programı ve saati tutan batarya zayıflıyor, değiştir” demektir. Bedeli 90 lira. Bedeli olan şeylerin yarısı öylece bekler; bekleyen şeylerin yarısı da bir gün gelir.
Gece 03:40, fabrikada üç saatlik bir kesinti. Elektriğe dönüşte CPU’nun LED’ine baktım: batarya alarmı artık sarı değil, kırmızıydı. Batarya, kesinti sırasında son voltunu da vermişti.
Saat Neden 2015’te Dondu?
Program uçmamıştı — S7-300 programını flash’a da taşır, biz o özelliği açıktık. Ama saatın hikâyesi farklı. CPU’nun gerçek zaman saati NTP’ye bağlı değildi; şebeke hattı, batch hattı, 2013’ten beri hiç senkronlanmamıştı. Saat, batarya ölmeye yakın iken son ayarlandığı 2015 değerinde donmuştu.
Batch yazılımı her kayda CPU saatini basıyordu. Yani o gece 03:40 üretimine başlayan parti, raporunda 2015-07-14 11:20 yazıyordu. 11 yıl geriye.
Müşteri kalite departmanı, o raporu salı sabahı inceledi. Bir kimya deposu, 2015 tarihli bir parti raporuna imza atmak üzere — gerekçesi: “PLC’nin bataryası bitmiş.” İmza geri çekildi, rapor yeniden yazıldı, parti 3 gün bekledi. 3 günün bedeli, 90 liralık bir bataryanın dört yüz katıydı.
90 Liralık Ders
Dün bataryayı değiştirdim. Üzerine etiket yapıştırdım: “Son kontrol: 09.2026 — Sıradaki: 09.2028.” S7-300 bataryası tipik olarak iki-üç yıl sürer; etiket, bir sonraki “unutma”yı bugüne bağlar. Ve saat, artık haftalık NTP senkronuna bağlı. Batarya bir daha ölünce bile saatin savaşı kazanacak, çünkü NTP her pazartesi sabahı saati sıfırdan veriyor.
Alarm, iki yıl boyunca her gün yanıyordu. Her gün. Biz de her gün görüyorduk. “Görüyorum” ile “biliyorum” arasındaki fark, işte bu 3 günmüş.